Nieodłącznym elementem języka jest stosowana w nim interpunkcja. Z niniejszego wpisu, powstałego w ramach akcji Miesiąc Języków, dowiesz się jakie są jej zasady w języku francuskim. Główny nacisk kładę przede wszystkim na różnice między systemami: polskim i francuskim. Jeśli chcesz więc poprawnie pisać po francusku to zapraszam do dalszej lektury. Interpunkcja francuska już nie będzie miała przed Tobą tajemnic 😉 

Jak już wspominałam, niniejszy wpis stworzyłam w ramach akcji Miesiąc Języków. Jest to już trzecia jej edycja. Do tej pory w tym roku mogłaś przeczytać artykuły na następujące tematy:

A przed Tobą jest jeszcze wiele bardzo ciekawych wpisów. Nie przegap żadnego z nich! Jutro zajrzyj koniecznie do NataliiUli. Pełny harmonogram znajdziesz na naszym grupowym blogu. Możesz też dołączyć do wydarzenia na FB i/lub do grupy dla czytelników naszych blogów.

Interpunkcja francuska i polska

W obu językach możemy używać następujących znaków interpunkcyjnych:

  • le point / kropka (.)
  • le point d’interrogation / znak zapytania (?)
  • le point d’exclamation / wykrzyknik (!)
  • la virgule / przecinek (,)
  • le point-virgule / średnik (;)
  • les deux points / dwukropek (:)
  • les points de suspension / wielokropek (…)
  • les parenthèses / nawiasy okrągłe ( )
  • les crochets / nawiasy kwadratowe [ ]
  • les guillemets / cudzysłów ( « » )
  • le tiret / myślnik ( − )
  • la barre oblique / ukośnik (/)
  • l’accolade / klamra { }
  • le blanc / spacja

Spacja

Zacznę trochę od końca- od spacji. Pisząc po francusku na klawiaturze, należy wstawić spację przed niektórymi znakami interpunkcyjnymi. Chodzi tu o znak zapytania, wykrzyknik, średnik, dwukropek, cudzysłów. Możesz więc zauważyć, że są to znaki składające się z dwóch elementów umieszczonych jeden nad drugim lub, w przypadku cudzysłowu francuskiego, tuż obok siebie. To ważne, aby o tym pamiętać- w języku polskim tej spacji nie ma.

Klamra

W języku francuskim służy do zaznaczenia, połączenia kilku linijek tekstu. W większości przypadków używana jest jako symbol działania matematycznego- koniunkcji oraz w języku programowania. Podobnie jest w języku polskim. W zwykłych tekstach, np. literackich, spotkasz je raczej wyjątkowo.

Ukośnik

Użyjemy go gdy chcemy na przykład zaznaczyć alternatywne lub kontrastujące ze sobą elementy zdania. Spotyka się go również w cytatach, gdy zaznaczamy miejsca, gdzie autor przeszedł do kolejnej linijki. 

Dodatkowo możemy go użyć również w zapisie ułamków (1/2, 1/3, itd.) i jednostek (km/h, m³/s, itd.).

Myślnik

Jego funkcja może pokrywać się z tą pełnioną przez nawias w przypadku, gdy za jego pomocą wydzielamy elementy zdania. Oprócz tego myślnikiem zaznaczymy prowadzony dialog i zmianę osoby wypowiadającej się. 

Cudzysłów

Podstawowa funkcja tego znaku interpunkcyjnego to wyznaczenie cytatu, mowy niezależnej. Czasem używamy go również wtedy, gdy nie mamy możliwości (lub nie chcemy) użyć kursywy. 

Trzeba jednak pamiętać, że francuski cudzysłów różni się zapisem od tego polskiego: « xx » / „xx”. Oprócz samego kształtu, trzeba jeszcze pamiętać o obecnej w języku francuskim spacji po tzw. guillemets ouvrants oraz przed guillemets fermants.

Nawiasy kwadratowe

Są spotykane przede wszystkim w działaniach matematycznych. Gdy chcemy ich użyć w tekście, trzeba pamiętać o tym, że jest niewielka różnica w ich stosowaniu jednocześnie z wymienionymi niżej nawiasami okrągłymi. W języku francuskim na zewnątrz najczęściej jest nawias kwadratowy, natomiast w języku polskim to nawias okrągły umieszczamy na zewnątrz.

Tego typu nawiasów użyjemy również gdy wtrącamy swój komentarz do czyjejś wypowiedzi.

Nawiasy okrągłe

Za ich pomocą w obu językach zaznaczymy wyjaśnienia, które są niezbędne w danym zdaniu, ale jednocześnie ich znaczenie jest raczej drugorzędne. 

Nawias okrągły pozwala nam także na podkreślenie tego, co w nim zostanie umieszczone. Znasz też pewnie jego zastosowanie w matematyce.

Wielokropek

Gdy użyjemy go w środku zdania, będzie wyrażał niekompletność danej myśli, jej zawieszenie. Gdy natomiast postawimy go na końcu zdania, pozwoli zaznaczyć fakt, że dana myśl nie została dokończona. Dzięki temu możemy wyrazić swoje uczucia i emocje, ale także komizm i ironię.

Dwukropek

W obu językach za pomocą dwukropka wprowadzimy na przykład wyliczenie i cytat. W ten sposób zasygnalizujemy również wniosek, skutek, wyjaśnienie czegoś, co zostało zapisane we wcześniejszej części zdania. W języku polskim czasem w tym przypadku spotkamy przecinek.

Przypominam o spacji przed dwukropkiem i po nim w języku francuskim.

Średnik

Jest to znak interpunkcyjny mający funkcję trochę przecinka i trochę kropki. W obu językach zachowuje się podobnie. Oddzielimy nim element zdania, którego część jest już wydzielona przecinkiem. Użyjemy go również do oddzielenia zdań o podobnej naturze, ale znacznej długości. Możemy nim rozdzielić również elementy współrzędne. 

Przytoczę tu jedną różnicę w użyciu średnika. Otóż w języku francuskim średnikiem możemy oddzielić dwa elementy będące w opozycji wobec siebie. W podobnym przypadku w języku polskim użyjemy raczej przecinka.

Jeśli chcesz poznać inne przypadki różnego zastosowania średnika, odsyłam Cię do bibliografii znajdującej się na końcu wpisu.

Oczywiście pamiętać też trzeba o spacjach przed średnikiem i po nim w języku francuskim.

Przecinek

Z przecinkiem sprawa jest uzależniona od typu zdania. W zdaniach prostych za jego pomocą oddzielimy słowa z tej samej kategorii, np. w wyliczankach: 

  • On kupił mleko, chleb, masło i cukier.
  • Il a acheté du lait, du pain, du beurre et du sucre.

W zdaniach złożonych współrzędnie oddzielimy poszczególne ich elementy przecinkiem jeśli nie używamy żadnego spójnika. Natomiast jeśli spójnik wystąpi, to on będzie decydował o obecności lub braku przecinka. W języku francuskim przecinek postawimy przed spójnikami innymi niż et, ou, ni. Podobnie w języku polskim: przed i, lub, ani nie będziemy używać przecinka. Zdarzają się wyjątki, np. gdy zdania połączone spójnikami są w opozycji do siebie, ale w większości przypadków ta zasada się sprawdzi.

Jedna z różnic w użyciu przecinka występuje w przypadku, gdy wydzielamy zdanie wtrącone. W języku polskim − zamiast przecinka − użyjemy myślnika.

Zostają nam jeszcze zdania złożone podrzędnie. Tu również będzie więcej różnic. W języku polskim używamy w tego typu zdaniach więcej przecinków przed spójnikami niż ma to miejsce w języku francuskim. Weźmy na przykład zdania:

  • Il dit qu’il m’aime.
  • On mówi, że mnie kocha. 
  • C’est la femme qui a tué son mari.
  • To kobieta, która zabiła swojego męża.

Zauważyłaś na pewno, że w języku francuskim nie pojawiły się przecinki przed qui oraz que, a w języku polskim jest on obecny.

Jeśli chodzi o inne użycia przecinka- spójrz chociażby do bibliografii na przytoczone przeze mnie dwie książki, na podstawie których opracowałam temat interpunkcji. Nawet tutaj jest malutka różnica w użyciu przecinka. Widzisz ją? Pochwal się w komentarzu 😉 

Wykrzyknik

W przypadku tego znaku interpunkcyjnego interpunkcja francuska i polska zasadniczo się nie różnią. W obu przypadkach wykrzyknika użyjemy dla podkreślenia intonacji wykrzyknikowej. Takimi zdaniami wyrazimy np. rozkaz, wściekłość, zdziwienie.

Znak zapytania

Ten znak interpunkcyjny jest używany na końcu zdań pytających. Pomijamy go w przypadku, gdy przytaczamy pytanie w mowie zależnej- z tym często mamy kłopot w języku polskim. Widuję zdania typu: “Zastanawiam się kiedy używać znaku zapytania.” zakończone właśnie znakiem zapytania. Jest to błąd w obu językach. W ogromnej większości przypadków będzie tam kropka lub wykrzyknik. Trzeba pamiętać, że w tym przypadku użycie odpowiedniego znaku interpunkcyjnego zależy od natury zdania nadrzędnego. Dla przykładu podaję jeszcze zdanie w mowie zależnej zakończone znakiem zapytania, w którym przytoczone jest pytanie:

  • Zapytałeś go czy lubi banany?
  • Lui as-tu demandé s’il aime les bananes ?

Jak widzisz, konstrukcja zdania mimo wszystko wymaga tu użycia znaku zapytania.

Może się również zdarzyć, że konieczne będzie użycie znaku zapytania w środku zdania, gdy pytanie będzie wtrącone w zdaniu twierdzącym:

  • Sors-tu ce soir ? demande-t-elle.

Kropka

W obu językach podstawową funkcją kropki jest oznaczenie końca zdania. Oczywiście jeśli jest to pytanie lub chcemy użyć wykrzyknika lub wielokropka to kropki już tam nie stawiamy.

Druga funkcja to zaznaczanie skrótów. Ogólnie wygląda to podobnie w polskim i francuskim – kropkę postawimy wtedy, gdy skrót nie zawiera ostatniej litery słowa, np.: ul. (ulica), M. (Monsieur), p. (page). Gdy jednak skrót piszemy wielkimi literami, w języku polskim kropek nie użyjemy. W tym ostatnim przypadku inaczej będzie w języku francuskim. Porównaj zatem poniższe zapisy:

  • CIA, UNESCO
  • C.I.A., U.N.E.S.C.O.

Gdy chcemy zapisać datę cyframi arabskimi, również w obu językach użyjemy kropki: (le) 05.09.2017. 


Mam nadzieję, że po przeczytaniu tego porównania stwierdzisz, że interpunkcja francuska wcale nie jest trudna. Szczególnie, jeśli zapamiętasz kilka reguł odróżniających ją od polskiego systemu.

Bibliografia:

GREVISSE Maurice, Le bon usage. Grammaire française, refondue par André Goose, Duculot, Paris, 2006.

POTERAŁOWICZ Ewa, Interpunkcja w językach francuskim i polskim. Signes de ponctuation en français et en polonais, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 1999.

W tym roku naszym patronem jest portal bab.la – portal dla miłośników języków obcych. Zachęcam do odwiedzenia tego portalu.

Bulk email software by FreshMail

Jeśli chcesz otrzymać e-booka "128 najpopularniejszych czasowników francuskich wraz z odmianami" zapisz się na mój newsletter. Dzięki temu będziesz też dostawać dodatkowe materiały i ćwiczenia do nauki francuskiego.