Łączenie międzywyrazowe we francuskim to zagadnienie, które utrudnia naukę wymowy w tym języku w początkowej fazie. Jak zapamiętać kiedy wyrazy łączymy, a kiedy nie? Wbrew pozorom nie jest to wcale bardzo skomplikowane. Po zapoznaniu się z poniższymi zasadami “la liaison” nie będzie miała przed Tobą żadnych tajemnic. 

Łączenie międzywyrazowe – definicja i przykłady

Zacznijmy od tego czym w ogóle jest łączenie międzywyrazowe i kiedy może wystąpić. Otóż Henryk Łebek w swojej książce “Zarys gramatyki francuskiej” pisze o tym tak:

W łączeniu międzywyrazowym końcową literę spółgłoskową nie wymawianą w innych sytuacjach wymawia się, jeżeli wyraz następny rozpoczyna się od samogłoski lub h niemego (muet) (…)

Czyli wynika z tego, że w poniższych przykładach wymówimy literę “t”, której zwykle nie słyszymy:

  • un petit enfant
  • un petit accent

Inne spółgłoski, które będziemy wymawiać poznasz w kolejnych przykładowych zwrotach:

  • trop énervé
  • cinq animaux
  • un porc-épic (swoją drogą ciekawa nazwa na jeżozwierza 😀 )
  • mon premier ordinateur

Czasem spółgłoski będą brzmieć trochę inaczej niż gdybyśmy wypowiedzieli je jako odizolowane dźwięki. Zjawiskiem, jakie może zajść, jest zmiana dźwięczności głoski. Spółgłoski bezdźwięczne staną się dźwięczne, np.:

  • neuf élèves,
  • vous êtes,
  • aux États-Unis,

spółgłoski dźwięczne mogą tę dźwięczność stracić, np.:

  • un grand hôtel
  • un long hiver

Zmianom związanym z łączeniem międzywyrazowym podlegać będą również samogłoski, które stoją bezpośrednio przed wymawianą spółgłoską. Tzw. e fermé (nazywam je uśmiechniętym, bo trzeba się szeroko uśmiechnąć, aby wymówić je prawidłowo) zamieni się w dźwięk najbardziej zbliżony do naszego polskiego “e”, czyli e ouvert, np. le premier ordinateur, ale już w liczbie mnogiej pozostanie bez zmiany, np. de légers ennuis. Zanikać będą także niektóre dźwięki nosowe, np. un certain élève, le plein air, le moyen âge, un bon élève, mon ami.


I wszystko byłoby super gdyby nie to, że niestety nie stosujemy tej zasady łączenia wyrazów w każdym przypadku. Dodatkowo sprawę komplikuje fakt, że niektóre “liaisons” są obowiązkowe, a niektóre tylko fakultatywne lub wręcz zabronione.

Łączenie międzywyrazowe obowiązkowe

O połączeniu wyrazów w wymowie trzeba pamiętać w następujących przypadkach:

  • tzw. déterminant (rodzajnik określony i nieokreślony, zaimek przymiotny dzierżawczy, zaimek przymiotny wskazujący, itp.) poprzedzający rzeczownik lub przymiotnik ⇒ les amis, des animaux, ces animaux, mes animaux, d’autres animaux;
  • zaimek poprzedzający inny zaimek lub czasownik ⇒ Il nous en parle. Elles y vont. Nous aimons la musique. Le livre dont il parle.;
  • przymiotnik przed rzeczownikiem ⇒ de jeunes hommes;
  • czasownik przed zaimkiem ⇒ Allez-y ! Prennent-elles du thé ?
  • przysłówek (zwykle krótki) przed przymiotnikiem, innym przysłówkiem lub czasownikiembien équipé, tout autrement, Il l’a beaucoup aimé.
  • między czasownikiem posiłkowym a imiesłowem przeszłym ⇒ Je suis allée au supermarché.
  • po przyimkach takich jak: chez, dans, dès, en, sans, sous ⇒ chez elle, dès aujourd’hui, dans une maison, en automne, sans elle, sous une armoire;
  • po spójnikach quand, mais ⇒ quand il…, mais enfin...

Łączenie międzywyrazowe fakultatywne

W poniższych przypadkach możesz stosować łączenie międzywyrazowe, ale nie jest to konieczne:

  • po czasowniku être ⇒ C’est elle !
  • między rzeczownikiem a przymiotnikiem (w mowie potocznej i w wyrażeniach skostniałych) ⇒ les langues étrangères
  • między czasownikiem w formie osobowej (aller, croire, falloir, devoir, pouvoir, vouloir) a bezokolicznikiem (avoir, être, aller) ⇒ Je vais aller en France.

Łączenie międzywyrazowe zabronione

Zapamiętaj sobie dobrze poniższe wyrazy. Nigdy nie powinno się ich łączyć z kolejnym lub poprzedzającym słowem:

  • et ⇒ et elle
  • vers ⇒ vers elle
  • comment Comment avez-vous passé vos vacances ? / ale: Comment allez-vous ?
  • tzw. nom propre 
  • liczebniki un*, huit, onze cent un, tous les huit jours, leurs onze animaux

Nie łączymy również nigdy wyrazów stojących przed tzw. h aspiré czyli “h” przydechowym, np. les haches.

⇒ * Jeśli “un” występuje w funkcji rodzajnika, może przed nim nastąpić łączenie, np. c’est un garçon.

Jeśli chcesz posłuchać różnych przykładów ilustrujących zjawisko “liaison” polecam poniższe strony:


Już wszystko jasne? Jeśli masz jeszcze jakieś pytania dotyczące tego tematu pisz śmiało w komentarzu. Jeśli chcesz natomiast, abym poruszyła jakieś inne, interesujące Cię zagadnienie, zachęcam do kontaktu przez formularz.

Bibliografia:

  • Zarys gramatyki francuskiej, Henryk Łebek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1967.
  • Gramatyka języka francuskiego od A do… B2, Maurice Grevisse, polska adaptacja Alicja Żuchelkowska, Nowela/de boeck, Poznań 2010.
  • Wymowa francuska, Antoni Platkow, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1977.
  • Phonétique progressive du français, niveau débutant, Lucile Charliac, Jean-Thierry Le Bougnec, Bernard Loreil, Annie-Claude Motron, CLE International, Paris, 2003.
  • Phonétique progressive du français, niveau avancé, Lucile Charliac, Annie-Claude Motron, CLE International, Paris, 2006.
  • Éléments de grammaire française, Alicja Kacprzak, Józef Sypnicki, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2002.

Zapis na kurs pisania po francusku!

Chcesz podnieść swoje umiejętności pisania po francusku? Już wkrótce będziesz mieć taką możliwość! 15 lipca rusza sprzedaż “Kursu pisania po francusku“. Dołącz do grona zainteresowanych, kliknij TUTAJ i zapisz się na specjalną listę. Jako użytkownik wpisany na listę zainteresowanych, otrzymasz ode mnie e-book, w którym opisałam najczęstsze błędy popełniane podczas pisania po francusku, a także kod rabatowy. Warto!

Bulk email software by FreshMail

Jeśli chcesz otrzymać bezpłatnego e-booka tylko z odmianami "128 najpopularniejszych czasowników francuskich wraz z odmianami" zapisz się na mój newsletter. Dzięki temu będziesz też dostawać dodatkowe materiały i ćwiczenia do nauki francuskiego.