Łączenie międzywyrazowe we francuskim to zagadnienie, które utrudnia naukę wymowy w tym języku w początkowej fazie. Jak zapamiętać kiedy wyrazy łączymy, a kiedy nie? Wbrew pozorom nie jest to wcale bardzo skomplikowane. Po zapoznaniu się z poniższymi zasadami “la liaison” nie będzie miała przed Tobą żadnych tajemnic. 

Łączenie międzywyrazowe – definicja i przykłady

Zacznijmy od tego czym w ogóle jest łączenie międzywyrazowe i kiedy może wystąpić. Otóż Henryk Łebek w swojej książce “Zarys gramatyki francuskiej” pisze o tym tak:

W łączeniu międzywyrazowym końcową literę spółgłoskową nie wymawianą w innych sytuacjach wymawia się, jeżeli wyraz następny rozpoczyna się od samogłoski lub h niemego (muet) (…)

Czyli wynika z tego, że w poniższych przykładach wymówimy literę “t”, której zwykle nie słyszymy:

  • un petit enfant
  • un petit accent

Inne spółgłoski, które będziemy wymawiać poznasz w kolejnych przykładowych zwrotach:

  • trop énervé
  • cinq animaux
  • un porc-épic (swoją drogą ciekawa nazwa na jeżozwierza 😀 )
  • mon premier ordinateur

Czasem spółgłoski będą brzmieć trochę inaczej niż gdybyśmy wypowiedzieli je jako odizolowane dźwięki. Zjawiskiem, jakie może zajść, jest zmiana dźwięczności głoski. Spółgłoski bezdźwięczne staną się dźwięczne, np.:

  • neuf élèves,
  • vous êtes,
  • aux États-Unis,

spółgłoski dźwięczne mogą tę dźwięczność stracić, np.:

  • un grand hôtel
  • un long hiver

Zmianom związanym z łączeniem międzywyrazowym podlegać będą również samogłoski, które stoją bezpośrednio przed wymawianą spółgłoską. Tzw. e fermé (nazywam je uśmiechniętym, bo trzeba się szeroko uśmiechnąć, aby wymówić je prawidłowo) zamieni się w dźwięk najbardziej zbliżony do naszego polskiego “e”, czyli e ouvert, np. le premier ordinateur, ale już w liczbie mnogiej pozostanie bez zmiany, np. de légers ennuis. Zanikać będą także niektóre dźwięki nosowe, np. un certain élève, le plein air, le moyen âge, un bon élève, mon ami.


I wszystko byłoby super gdyby nie to, że niestety nie stosujemy tej zasady łączenia wyrazów w każdym przypadku. Dodatkowo sprawę komplikuje fakt, że niektóre “liaisons” są obowiązkowe, a niektóre tylko fakultatywne lub wręcz zabronione.

Łączenie międzywyrazowe obowiązkowe

O połączeniu wyrazów w wymowie trzeba pamiętać w następujących przypadkach:

  • tzw. déterminant (rodzajnik określony i nieokreślony, zaimek przymiotny dzierżawczy, zaimek przymiotny wskazujący, itp.) poprzedzający rzeczownik lub przymiotnik ⇒ les amis, des animaux, ces animaux, mes animaux, d’autres animaux;
  • zaimek poprzedzający inny zaimek lub czasownik ⇒ Il nous en parle. Elles y vont. Nous aimons la musique. Le livre dont il parle.;
  • przymiotnik przed rzeczownikiem ⇒ de jeunes hommes;
  • czasownik przed zaimkiem ⇒ Allez-y ! Prennent-elles du thé ?
  • przysłówek (zwykle krótki) przed przymiotnikiem, innym przysłówkiem lub czasownikiembien équipé, tout autrement, Il l’a beaucoup aimé.
  • między czasownikiem posiłkowym a imiesłowem przeszłym ⇒ Je suis allée au supermarché.
  • po przyimkach takich jak: chez, dans, dès, en, sans, sous ⇒ chez elle, dès aujourd’hui, dans une maison, en automne, sans elle, sous une armoire;
  • po spójnikach quand, mais ⇒ quand il…, mais enfin...

Łączenie międzywyrazowe fakultatywne

W poniższych przypadkach możesz stosować łączenie międzywyrazowe, ale nie jest to konieczne:

  • po czasowniku être ⇒ C’est elle !
  • między rzeczownikiem a przymiotnikiem (w mowie potocznej i w wyrażeniach skostniałych) ⇒ les langues étrangères
  • między czasownikiem w formie osobowej (aller, croire, falloir, devoir, pouvoir, vouloir) a bezokolicznikiem (avoir, être, aller) ⇒ Je vais aller en France.

Łączenie międzywyrazowe zabronione

Zapamiętaj sobie dobrze poniższe wyrazy. Nigdy nie powinno się ich łączyć z kolejnym lub poprzedzającym słowem:

  • et ⇒ et elle
  • vers ⇒ vers elle
  • comment Comment avez-vous passé vos vacances ? / ale: Comment allez-vous ?
  • tzw. nom propre 
  • liczebniki un*, huit, onze cent un, tous les huit jours, leurs onze animaux

Nie łączymy również nigdy wyrazów stojących przed tzw. h aspiré czyli “h” przydechowym, np. les haches.

⇒ * Jeśli “un” występuje w funkcji rodzajnika, może przed nim nastąpić łączenie, np. c’est un garçon.

Jeśli chcesz posłuchać różnych przykładów ilustrujących zjawisko “liaison” polecam poniższe strony:


Już wszystko jasne? Jeśli masz jeszcze jakieś pytania dotyczące tego tematu pisz śmiało w komentarzu. Jeśli chcesz natomiast, abym poruszyła jakieś inne, interesujące Cię zagadnienie, zachęcam do kontaktu przez formularz.

Bibliografia:

  • Zarys gramatyki francuskiej, Henryk Łebek, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1967.
  • Gramatyka języka francuskiego od A do… B2, Maurice Grevisse, polska adaptacja Alicja Żuchelkowska, Nowela/de boeck, Poznań 2010.
  • Wymowa francuska, Antoni Platkow, Wiedza Powszechna, Warszawa, 1977.
  • Phonétique progressive du français, niveau débutant, Lucile Charliac, Jean-Thierry Le Bougnec, Bernard Loreil, Annie-Claude Motron, CLE International, Paris, 2003.
  • Phonétique progressive du français, niveau avancé, Lucile Charliac, Annie-Claude Motron, CLE International, Paris, 2006.
  • Éléments de grammaire française, Alicja Kacprzak, Józef Sypnicki, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2002.
Bulk email software by FreshMail

Jeśli chcesz otrzymać e-booka "128 najpopularniejszych czasowników francuskich wraz z odmianami" zapisz się na mój newsletter. Dzięki temu będziesz też dostawać dodatkowe materiały i ćwiczenia do nauki francuskiego.